Cukrzyca jest stanem, w którym stężenie glukozy we krwi stale lub często jest większe od stężenia prawidłowego (hiperglikemia) i glukoza przedostaje się do moczu. Jest to wynik złożonych zaburzeń regulacji przemiany materii. Ich przyczyny, nasilenie oraz objawy mogą być różne, tak jak różne mogą być rodzaje cukrzycy.

U około 10% ludzi, zwłaszcza w starszym wieku, występują zaburzenia polegające na powstawaniu nieco większych niż u osób zdrowych, ale nie tak wysokich jak w cukrzycy, stężeń glukozy we krwi. Jeśli po podaniu doustnie testowej dawki 75,0 g glukozy glikemia w 120 minucie mieści się w zakresie 140-199 mg/dl (7,8 - 11,0 mmol/l) to stan taki określa się mianem upośledzenia tolerancji glukozy.

Samokontrola umożliwia samodzielną ocenę wpływu trybu życia, diety, wysiłku fizycznego, podróży, zmęczenia, stresów, dodatkowych chorób na stężenie glukozy we krwi, a także ocenę leczenia dietą i doustnymi lekami hipoglikemizującymi. Dzięki samokontroli glikemii można obserwować działanie leków oraz stwierdzić zagrożenie hipoglikemią lub nasilenie hiperglikemii.